Vegetarisch, plantaardig, vegan: wat zijn de verschillen?

Home / Voeding / Vegetarisch, plantaardig, vegan: wat zijn de verschillen?
Vegetarisch, plantaardig, vegan: wat zijn de verschillen?

Vegetarisch, plantaardig, vegan: wat zijn de verschillen?

Wil jij diervriendelijker of duurzamer eten, maar ben je onzeker over hoe je dat kunt doen? Vegetarisme, veganisme en plantaardig eten: ik leg de verschillen hier voor je uit. Waarom zou je voor een van deze drie stijlen kiezen? En is het laten staan van vlees écht even gezond voor je?

Een vegetarisch eetpatroon.

De belangrijkste overeenkomst tussen plantaardig, veganistisch of vegetarisch eten, is dat ze allemaal géén vlees, vis en kip eten. De motivaties daarvoor kunnen verschillen. Sommige vegetariërs eten geen vlees omdat ze het niet lekker vinden. Anderen willen niets eten dat gedood moet worden, voordat het op je bord komt. Bij hun is het dus veel meer een gevoels- of principekwestie. Ook heb je mensen die geen vlees eten vanwege levensbeschouwelijke, politieke en duurzaamheidsoverwegingen. En dan heb je nog de mensen die vooral vegetarisch eten vanwege gezondheidsoverwegingen. Verderop in dit artikel licht ik deze motivaties meer toe.

Verschillen binnen vegetarisme.

Binnen de vegetariërs zijn nog twee duidelijke verschillende stromingen te onderscheiden. Je hebt mensen die vegetarisch eten zonder zuivel. Zij eten geen kaas, yoghurt of melk. Dit zijn de ovo-vegetariërs. Andersom heb je de lacto- vegetariërs. Deze mensen eten juist wel zuivel, maar geen eieren. Redenen om hiervoor te kiezen kunnen alle bovengenoemde zijn, maar denk ook aan voedselallergieën. Steeds meer mensen, ook in mijn omgeving, ontdekken een lactose-overgevoeligheid of intolerantie.

Een plantaardig eetpatroon.

Mensen die een plantaardig eetpatroon hebben, eten helemaal níets dat een dierlijke oorsprong heeft. Dus ze eten niet alleen geen vlees, vis, kip, ei of zuivel, maar ze eten bijvoorbeeld ook geen honing. Het eetpatroon van iemand die plantaardig eet bestaat vooral uit groenten, fruit, granen, peulvruchten, noten en zaden. Dat klinkt super gezond (en voor vleeseters vast ook erg beperkt), maar vergis je niet! Plantaardig eten kan ook hartstikke ongezond zijn. Denk aan Oreo’s, taco-chips of veganistisch gebak. Genoeg te genieten en cheaten dus! En dus echt niet per definitie gezond. (Dieren)offers hoef je niet te maken als je een snoeperd bent.

Een plantaardig eetpatroon bevat alle vitamines, mineralen en bio-actieve stoffen die je nodig hebt. De enige uitzondering hierop is vitamine B12. Deze vitamine maak je zelf ook in kleine hoeveelheden aan in je darmen, alleen daar kan het niet meer opgenomen worden. Als je dus – net zoals ik – (bijna) geen dierlijke producten eet, dan is het heel belangrijk om regelmatig een goed vitamine B12-suplement te nemen. Hier vind je goede informatie over vitamine b12 en hoeveel je nodig hebt via suppletie.

Geen zorgen over eiwitten bij een plantaardig eetpatroon.

Een plantaardig eetpatroon heeft ook een betere verhouding tussen verzadigde en onverzadigde vetten, en een gezondere hoeveelheid (lees: minder) eiwitten. Eiwitten? Dat is toch per definitie dierlijk? Nee hoor. Eiwitten zitten in bijna alles, denk aan groene bladgroentes, broccoli en hennepzaad. En vergeet ook de peulvruchten niet. Peulvruchten gecombineerd met een graan bieden alle essentiële eiwitten die je nodig hebt. Denk aan linzencurry met zilvervliesrijst, volkorenbrood met hummus of maistaco’s met kidneybonen. Je hoeft je dus absoluut geen zorgen te maken over eiwit-tekorten met een plantaardig eetpatroon. Er zijn tegenwoordig steeds meer topsporters (ja, zelfs bodybuilders!) die voor plantaardig gaan. Als je dagelijks volkoren granen eet, en drie tot vijf keer per week peulvruchten, zit je helemaal goed.

Een veganistisch eetpatroon.

Een veganist eet over het algemeen niet anders dan iemand die plantaardig eet, maar de principes gaan verder dan zijn of haar eetpatroon. Veganisme kun je dus eigenlijk meer opvatten als een levenshouding, of (politieke) visie.

Veganisme is een levensstijl waarbij – voor zover mogelijk en praktisch haalbaar – wordt afgezien van alle vormen van exploitatie van, en wreedheid naar, dieren voor eten, kleding of andere doeleinden.

Dit is de definitie die de Nederlandse Vereniging voor Veganisme zelf formuleert. Bont is sowieso voor de meeste mensen al not done (ook de vleeseters onder ons). Als je veganist bent, dan draag je bijvoorbeeld ook geen wol of leer. En vergeet je meubels niet! Lederen bekleding is een no go. Vaak wordt ook zijde vermeden, vanwege de exploitatie van zijderupsen. Veganisme is daarom een levenshouding die je vaak niet in een keer helemaal omarmt. Je past je stap voor stap aan.

Geen leer? Dat is toch niet te doen?

In onze moderne, rijke en westerse leefstijl zijn we luxeproducten zoals leren bankstellen en mohair overjassen gewoon gaan vinden. Polyester kleding wordt (terecht!) als minderwaardig beoordeeld, vanwege fossiele grondstoffen, ongezonde weekmakers en de slechte werkomstandigheden in de (vaak Aziatische) kledingfabrieken. Hoe doen veganisten dit dan, als ze geen ongezonde plastics willen gebruiken én een mensvriendelijk, duurzame lifestyle willen behouden?

Je kan gewoon kiezen voor plantaardige vezels. Katoen ligt voor de hand, maar je hebt tegenwoordig heel veel keuzes. Kleding gemaakt van hennep is een duurzaam alternatief voor katoen, omdat het bij de groei en productie minder water nodig heeft. Tencel is een stof gemaakt van cellulose uit eucalyptus hout. Ook zijn er steeds meer initiatieven die (veganistische) kleding en producten maken door het hergebruiken van afvalmaterialen. Een mooi voorbeeld van lokale bodem: de Gumshoe, schoenen van kauwgum! Of kantoormeubelen gemaakt van oud hekwerk of pallets. Je hebt tegenwoordig ook veel huishoudartikelen van bioplastics. Deze worden gemaakt van zetmeel uit aardappels of mais. Volledig biologisch afbreekbaar dus! Je hoeft natuurlijk geen veganist te zijn om deze producten uit te proberen. Ook als je gewoon vlees en vis eet, is het nog steeds een goede, duurzame keuze om deze producten te gebruiken in plaats van polyesters en plastic.

Waarom zou je vegetariër of veganist worden?

Aangezien ik zelf een groot voorstander ben van vegetarisme en veganisme, leg ik hier kort de motivaties uit die voor mij het zwaarst wegen om voor zo’n leefstijl te kiezen.

1. Draag niet bij aan dieronvriendelijke vleesindustrie.

Je hoeft je niet in de vleesindustrie te verdiepen om op de hoogte te zijn van de vele dieronvriendelijke praktijken in de vleesindustrie. Kleine stallen, stalbranden, slechte hygiëne, mishandelingen in slachterijen, en doorgefokte zieke dieren die heel jong worden geslacht, zijn slechts voorbeelden uit de dagelijkse praktijk. Om deze gebeurtenissen niet of zo min mogelijk te stimuleren, kiezen mensen ervoor om minder of geen dierlijke producten meer te eten.

Daarnaast is het doden van het ene dier (de koe) oké, en het het doden van een ander dier (een hond) niet. Deze dubbele moraal is voor veel mensen erg verwarrend, en – wat mij betreft – ook heel gek. Natuurlijk werd er vroeger al gejaagd op dieren en eten dieren elkaar óók op. Maar niet op deze grote schaal, en niet in deze slechte omstandigheden. Met een zelf geschoten haas uit een natuurgebied (met jachtvergunning natuurlijk) zou ik al een stuk minder moeite hebben. Al voel ik dat ik eigenlijk helemaal geen dode dieren meer wil eten. Dit was niet de voornaamste reden om meer plantaardig te eten (dat is namelijk nummer 2, duurzaamheid en leefbaarheid), maar begint wel steeds meer een rol te spelen.

Hoe leg ik straks aan ons zoontje Felix uit dat hij een koe niet mag slaan, maar wel mag doden?

2. Bevorder duurzaamheid en leefbaarheid.

In totaal wordt meer dan 70% van alle landbouwgrond gebruikt voor de productie van veevoer (soja, mais, etc.) en veeteelt. Grootschalige boskap van tropische regenwouden – die moeten plaatsmaken voor landbouwgrond – is een groot probleem, waardoor de grootste natuurlijke bron van CO2 vermíndering (namelijk deze grote, sterke bossen) wordt vernietigd.

De veehouderij is daarnaast verantwoordelijk voor de grootste uitstoot (zeker 18% van het totaal) van broeikasgassen zoals methaan en CO2 en is daarmee een belangrijke oorzaak van de opwarming van de aarde. Als we met z’n alle minder vlees zouden gaan eten, en de tropische regenwouden zouden laten staan (of zelfs terug laten groeien), dan is dat veel beter voor het milieu en toekomstige generaties. Ook zijn er voor de productie van 1kg vlees meerdere kilo’s veevoer nodig. Het is veel efficiënter om deze landbouwgrond direct in te zetten voor voedsel dat wij meteen opeten.

3. Verminder je kans op welvaartsziektes.

Onafhankelijke gezondheidsonderzoeken wijzen uit dat een overwegend plantaardig eetpatroon de kans op veel voorkomende welvaartsziektes zoals diabetes type twee, obesitas, hart- en vaatziekten en kanker aanzienlijk vermindert. Als je kiest voor zoveel mogelijk onbewerkte, verse en biologische producten (dus geen kant-en-klaarmaaltijden, snoep, snacks en frisdranken) dan is zo’n eetpatroon echt veel gezonder dan het eetpatroon van iemand die regelmatig dierlijke producten zoals vlees, kaas en vette vis eet.

In mijn praktijk moedig ik mensen altijd aan om regelmatig eens voor een vegetarische of veganistische maaltijd te kiezen. Je hoeft niet al je vlees op te geven voor een gezondere leefstijl. Wekelijks één of twee keer vegetarisch eten is al een heel mooi begin. Zowel voor jou persoonlijk, als voor het grote geheel.

Wil je meer lezen over het kiezen voor veganisme of vegetarisme? Kijk dan hier:
Website van Nederlandse Vereniging voor Veganisme
Website van de Vegetariërs Bond

Ik hoop dat ik je wijs heb kunnen maken in de meer plantaardige hoek van eet- en leefstijlen! Ben je enthousiast en nieuwsgierig geworden? Met GroenGezond coach ik je graag stap voor stap richting een gezondere, duurzamere en vooral lekkere eet- en lifestyle! Bel me op 0644402667 of neem contact met me op voor een afspraak.

Zelf eet ik voornamelijk plantaardig, en ben ik er nog niet helemaal van overtuigd dat een volledig veganistische lifestyle echt iets voor mij is. Al denk ik wel dat dit de minst belastende, mens- en diervriendelijke keuze is en eigenlijk vind ik dat wel heel belangrijk. Probeer zelf eens één dag in de week vegetarisch of veganistisch te eten, en kijk hoe het bevalt! Deel je ervaringen hier onder met me als je wilt.

Bedankt voor het lezen!
Nicke

Ps: Literatuur die mij heel erg inspireerde over vegetarische of veganistische lifestyle: Dieren eten van Jonathan Safran Foer (oorspronkelijker titel: Eating animals), het kookboek Veg van Hugh Fearnley-Whittingstall en de documentaire Cowsperacy.

Leave a Reply

Your email address will not be published.