Hoe koop je verantwoorde soja? Vier tips!

Home / Duurzaamheid / Hoe koop je verantwoorde soja? Vier tips!
Hoe koop je verantwoorde soja? Vier tips!

Hoe koop je verantwoorde soja? Vier tips!

De Amazone staat in brand door grootschalige sojateelt. Hier vier tips om tijdens de boodschappen verantwoorde Amazonevrije-soja producten te kopen!

Even de situatie: de Amazone en sojateelt.

Het heeft een paar weken geduurd, maar ondertussen kan niemand meer om de door mens gecreëerde natuurramp heen die zich nu voltrekt in Brazilië. ( dit is een goed artikel om je even up to date te brengen) maar voor nu volstaat: de situatie is natuurlijk verschrikkelijk. Rond deze tijd van het jaar komen er altijd bosbranden voor in de Amazone, maar absoluut niet op deze vernietigende schaal. Het doet me wat! Dus belangrijker is de vraag: hoe kan ik als eenling hier iets aan doen? Of beter nog: kán je wel wat doen?

Laat je geen schuldgevoel aanpraten.

Ik wil dat vooraf even gezegd hebben, om aan te geven dat de vele berichten in het nieuws en op social media (zoals ook dit bericht), die aanmoedigen tot het verduurzamen van je koop- en eetgedrag wel een prettige nuance verdienen. De verantwoordelijkheid voor de bosbranden en de klimaatcrisis lijkt hiermee in de schoenen van de individuele consument – wij dus – te worden geschoven, terwijl wij de minste impact hebben. Laat je dus niet overspoelen door enorme wereldvernietigende schuldgevoelens. Dat is onterecht en dat wordt in dit artikel goed en helder uitgelegd. Een aanrader voor iedereen die zich soms overspoeld voelt door onmacht en schuldgevoelens!

Ja, ons koopgedrag heeft direct impact op de huidige klimaatcrisis. En ja, het is goed om daarvoor verantwoordelijkheid te nemen. Maar het is ook belangrijk om te beseffen dat de partijen met de grootste impact – en met het grootste aandeel in de vervuiling en bosbranden – en dus ook de meeste kansen om wél een groot verschil te maken, nagenoeg buiten ons bereik liggen. Die partijen bepalen beleid, wat er wel en niet toegestaan is in onze veehouderijen, en wat er wel en niet in de supermarkt op de aantrekkelijkste plekken ligt (met bijvoorbeeld product placement krijgt vlees vaak nog steeds de beste plek, en koop je het automatisch sneller).

Je doet gewoon wat je kan.

Wij zelf bepalen uiteindelijk hoe we ons geld besteden, en wat er op ons bord komt te liggen. En door dus af en toe voor een duurzamere keuze te gaan, geef jij een heel waardevol signaal af aan deze vervuilende industrieën. Zo leg jij de basis voor een wereld waarin gezond en duurzaam geproduceerd vlees de norm is.

Een fijne manier om ‘beter’ om te kunnen gaan met de huidige klimaatcrisis, is door het gevoel te krijgen er zelf wat aan te kunnen en mogen doen. En dat kan gelukkig! De ondergenoemde tips zijn kleine stapjes, op een hele kleine schaal. Vergis je niet: alle kleine stapjes vormen samen één grote stap. Een machtig signaal dat bijdraagt aan beweging richting een gezonde, duurzame toekomst voor mens, plant, dier en onze aarde.

Verantwoorde soja kopen.

Hoe kan ik dan bijdragen aan een oplossing voor de bosbranden in de Amazone? Je kan natuurlijk initiatieven financieel steunen om de branden te blussen én te voorkomen, maar je kan nog meer doen. Met jouw koopgedrag heb je invloed op het grotere probleem, namelijk de vraag naar grootschalige intensieve sojateelt die ten grondslag ligt aan de aangestoken branden in de Amazone. Kies in de supermarkt (wat vaker) voor producten die gemaakt zijn van, of met verantwoord geteelde soja.

Denk hierbij dus niet alleen aan sojabonen, tofu, tempeh en vleesvervangers (daarover hier trouwens nog een leuk artikel) maar ook aan alle dieren die zorgen voor het vlees, kip, zuivel en ei. Zij zijn namelijk grotendeels met soja gevoerd!

Hoe koop je verantwoorde soja?

Omdat de herkomst van de soja niet op de verpakkingen van producten hoeft te staan, en bij dierlijke producten zoals vlees en zuivel al helemaal niet het type veevoer genoemd hoeft te worden, is het een flinke uitdaging om verantwoorde (met soja gevoerde) producten te kopen. Daarom hier vier tips waar je op kunt letten, zodat jij de vraag naar soja uit dit gebied niet onnodig opdrijft.

Tip 1 Kies voor biologisch vlees, vis, kip, zuivel en ei.

Hoewel biologisch vlees, kip, zuivel en ei niet volledig Amazonesoja-vrij zijn, geldt bij het voeden van al deze dieren wel dat 60% van het veevoer van het eigen bedrijf of uit de regio moet komen. Vergeleken met de gangbare veeteelt wordt er daarom minder soja geïmporteerd uit Zuid-Amerika.

Wil je verantwoorde soja kopen? Kies je voor biologisch, dan investeer je dus minder in ‘foute’ soja, en koop je meer verantwoorde soja. Wel stelt biologisch alleen eisen aan dat de soja niet genetisch gemodificeerd (GMO) mag zijn, en er geen gebruik mag worden gemaakt van synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Het stelt helaas geen eisen aan ontbossing. Wil je hier het fijne van weten? In dit artikel van milieu centraal lees je meer over biologisch in het algemeen, en in dit artikel specifiek over de impact van soja.

Tip 2 Ga nog een stap verder: Demeter-keurmerk.

Demeter is een keurmerk gebaseerd op biologisch-dynamische (BD) landbouw en veeteelt. Kort door de bocht betekent dit dat de kwaliteitseisen (aan álle onderdelen binnen deze productieketen flink) hoger zijn dan bij de biologische landbouw en veeteelt.

Een voorbeeld: diervoeding moet voor minimaal 80% afkomstig zijn van het éigen bedrijf (en tenzij dit bedrijf in de Amazone ligt, is dit dus verantwoord). BD-landbouw streeft daarmee naar een gesloten kringloop van alle stoffen, om overschotten en uitputting te voorkomen. Daarbij mag er aanvullend geen regulier veevoer worden ingezet, dus is er geen kans op genetisch gemodificeerde (Amazone) soja. Koop je (en ja, betaal je extra voor) dit kwaliteitskeurmerk, dan koop je verantwoorde soja (producten). Over dit en andere verschillen tussen biologisch en biologisch-dynamisch lees je hier meer.

Tip 3 Eet minder vlees, vis, kip, zuivel en ei.

Hier wil ik dit vraagstuk (‘Kan ik wat doen aan de Amazone-branden?’) wel enigszins in perspectief plaatsen. Want kort door de bocht moeten deze tips natuurlijk wel binnen je leven passen. Zeker de bovenste twee tips betekenen doorgaans duurdere boodschappen, en dat is niet voor iedereen weggelegd. Biologische en zeker Demeter producten zijn gewoon duurder. Dit zie je wel terug in de hogere voedingswaardes en kwaliteit (ze zijn dus beter voor je gezondheid), maar als je het niet kan betalen, kan je het niet betalen. Zo simpel is het dan ook weer.

Hoe kun je dan toch je steentje bijdragen? Heel simpel, koop het gewoon helemaal niet. Verantwoorde soja kopen betekent soms ook gewoon géén soja kopen. En het grootste verschil maak je dan door gewoon minder of geen vlees, vis, kip, zuivel of ei te kopen. De VN bracht onlangs dit alarmerende rapport naar buiten waarin de grootschalige consumptie van dieren (die voornamelijk gevoerd worden met veevoer op basis van soja) en dierlijke producten, een groot probleem vormt voor het klimaat. Een van de high lights: we moeten met z’n alle gewoon minderen. We hoeven echt niet massaal over te stappen naar een plantaardig, vegan eetpatroon om de huidige situatie te verbeteren. Maar (ik gaf dit in een eerder artikel ook al aan) wat minder mag wel. En minder, dat is vaak ook goedkoper.

Kook eens vegetarisch, of veganistisch.

Wil jij het verschil maken on a budget? Kook af en toe vegetarisch of veganistisch. Begin eens met één keer per week, als je nog helemaal niet bekend bent met deze keuken. De recepten op mijn blog zijn allemaal vegetarisch, en vaak ook makkelijk veganistisch te maken, dus voor inspiratie hoef je niet ver te zoeken. Verder zijn er ondertussen legio aan kookboeken en websites, die je zo kunt raadplegen voor mooie recepten en ideeën.

Tip 4 Koop een veganburger of plantaardige melkdrank.

Ruim 90% van alle sojateelt is bedoelt voor veevoer en dus voor de veeteelt, en 6 á 7% van de sojateelt voor biobrandstof. Slechts 3 tot 4% van de soja is bedoelt voor menselijke consumptie. En daarvan komt het meeste niet in Nederland terecht. De meeste in Nederland of Europa geproduceerde vegetarische burgers, worsten en ‘brokken’ van soja, zijn gemaakt van sojabonen die GMO-vrij zijn (anders moet het op de verpakking vermeld staan). Deze sojabonen komen daarom doorgaans niet uit het Amazone-gebied, en kun je daarom zonder schuldgevoel eten.

Wil je – om zeker te zijn – helemaal geen soja in je burger hebben? Dan zijn er tegenwoordig gelukkig voldoende alternatieven. Je hebt ‘vleesvervangers’ van lupinebonen, kikkererwten, gluten, granen, noten en zelfs speciaal gekweekte schimmels (!). Let er wel op dat een vegaburger ook vaak voor een deel gemaakt is van bijvoorbeeld kippeneiwit of zuivel. Deze burgers zijn – door dit dierlijke ingrediënt – niet vanzelfsprekend duurzamer dan een gewoon stuk vlees. Dat ligt aan het verbruikte veevoer, maar ook aan bijvoorbeeld waterverbruik en CO2-uitstoot die hiermee gepaard gaan. In dit artikel van OneWorld wordt dat kort en krachtig aan je uitgelegd. Lees trouwens hier waarom ik ‘vleesvervangers’ zo irritant tussen haakjes zet (hint: je kan vlees niet 1 op 1 vervangen door iets totaal anders).

Wat minder luchtig dan normaal.

Als je mijn blogs regelmatig leest, dan zal je bij dit artikel gemerkt hebben dat het wat minder luchtig is dan je van GroenGezond gewend bent. Normaal houd ik de stukken op GroenGezond positief, aanmoedigend en laagdrempelig, omdat dit dé ingrediënten zijn voor gezonde, blijvende gedragsveranderingen. Anders gezegd: je motiveert niemand door alleen op de negatieve en ongewenste gewoontes te gaan zitten dreunen.

Alleen bij dit onderwerp vond ik een serieuzere, recht-voor-onze-raap stijl gepaster. De situatie is nu eenmaal zorgwekkend, en ik voel me hierbij zeer betrokken. Dat is ook merkbaar in eerdere blogs waarin ik je aanmoedig om af en toe voor een vegetarische of vegan maaltijd te gaan. Maar hoe meer ik me in dit onderwerp verdiep, hoe meer ik zie dat ik daarmee tegelijkertijd bijdraag aan het probleem. Niet het probleem van de veeteelt, maar wel het probleem dat ‘wij als kleine burger’ ons verantwoordelijk voelen voor een probleem dat een gigantische, out of our reach-schaal heeft bereikt. En dat gevoel verlamd eerder dan dat het je helpt in beweging te komen.

Wees tevreden met elke stap!

Heb je vandaag gekozen voor een broodje humus in plaats van kaas? Top! Probeerde je een cappuccino met sojamelk? Goed bezig! (Zelfs als je dit nooit meer gaat doen omdat je het misschien niet te hachelen vond). M’n punt is: hoe zeer de omvang van het probleem ook onvatbaar blijft, jouw keuzes doen er toe. Dus heb je even tijd? Lees een of wat van de artikelen waar ik hierboven naar verwijs. Daarin is de informatie niet alleen maar dreigend, maar ook informatief, genuanceerd en aanmoedigend. Kook eens plantaardig, ga eens voor een BD- biefstukje. En wees blij dat je in staat bent deze keuze te maken. Zo houd je niet alleen de aarde, maar ook jezelf gezond. Zowel lichamelijk, als tussen je oren.

Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel? Of heb je misschien tips of opmerkingen? Deel ze hieronder in de comments!

Leave a Reply

Your email address will not be published.